7/31/2015

Trung quốc và Ấn Độ "có thể đánh nhau" do tranh sông làm thủy điện

 

Vĩnh Thụy (theo National Interest)
 31-07-2015



TQ xây đập thủy điện trên sông Nhã Lỗ Tạng

Ngoài việc Trung Quốc tuyên bố độc chiếm biển Đông khiến thế giới lo ngại, còn một sự kiện khác đáng thu hút sự chú ý: Trung Quốc - Ấn Độ có thể đánh nhau bởi tranh sông làm thủy điện, theo trang National Interest.

Chuyện Trung Quốc - Ấn Độ có thể đánh nhau do tranh sông làm thủy điện diễn ra ở vùng Himalaya, nơi có con sông Nhã Lộ Tạng – Brahmaputra dài 2.880 km bắt nguồn từ Tây Tạng (TQ gọi là sông Nhã Lộ Tạng) trước khi chảy đến đông bắc Ấn (sông Brahmaputra) và Bangladesh (sông Yamuna).

Việc TQ - Ấn tranh con sông có giá trị về thủy điện và nguồn nước này bắt đầu từ ngày 11.7.2000, sau khi một vụ vỡ đê ở Tây Tạng gây lũ lụt, khiến 30 người chết và gây tổn hại nghiêm trọng đến cơ sở hạ tầng đông bắc bang Arunachal Pradesh (Ấn).

Một số quan chức chính phủ Ấn Độ nghi TQ cố tình gây lũ lụt, thậm chí nghi TQ có thể biến con sông thành một thứ vũ khí gây họa, hoặc chặn dòng để dọa nạt Ấn.

TQ làm ầm lên về sự nghi ngờ này, sau đó vụ việc nhạt nhòa khi ảnh chụp vệ tinh xác nhận đê vỡ tự nhiên.

Cuối năm 2002, Ấn - Trung ký văn bản ghi nhớ đầu tiên về chia sẻ thông tin thủy học trong những tháng mưa. Hoạt động này từng bị gián đoạn sau khi Ấn - Trung có chiến tranh biên giới 1962.

Năm 2008, vụ tranh chấp bùng phát trở lại, khi Bắc Kinh tuyên bố bắt đầu xây dựng đập thủy điện Zangmu ở giữa sông Nhã Lỗ Tạng.

Các nhà quan sát Ấn nói đập này là sự khởi đầu của một dự án phân nhánh sông sẽ làm kiệt sông Brahmaputra. Những đồn đoán, nghi ngờ về chuyện này càng dày, vì TQ từ chối cung cấp thông tin, với lý do “đây là chuyện nội bộ”.

Nỗi quan ngại của Ấn khiến các nhà bình luận cảnh báo về một cuộc chiến tranh giành chủ quyền con sông này, và việc phân dòng có thể dẫn đến một lời tuyên chiến.

Vấn đề nghiêm trọng sớm gây quan ngại nơi quốc hội Ấn, và trở nên một trọng tâm trong những trao đổi song phương cấp cao. Trong những lần trao đổi này, Ấn tìm sự trấn an, thúc đẩy việc tăng cường chia sẻ dữ liệu thông tin.

Việc tranh chấp nguồn nước vì thế liên quan các kế hoạch xây đập và phân dòng. Sông Nhã Lỗ Tạng có tiềm năng thủy điện 79 gigawatt, TQ đang lên kế hoạch xây 20 đập dọc sông này.

Bên cạnh kế hoạch xây đập, TQ cũng xem xét kế hoạch phân nhánh nguồn nước từ miền tây lên miền bắc thường bị hạn hán nặng.

Ấn Độ sợ các kế hoạch của TQ sẽ làm “tắt” 30% nguồn nước của mình. Có số liệu rằng 70% nguồn nước của sông Brahmaputra là từ các cơn mưa rơi trên đất Ấn.

Tuy nhiên, dù kêu gọi minh bạch và có tư vấn, Ấn cũng đua xây các đập thủy điện trên sông Brahmaputra, nhằm tranh thủ tiềm năng thủy điện, cũng như củng cố tuyên bố chủ quyền ở bang Arunachal Pradesh, khu vực mà TQ gọi là “Nam Tây Tạng” thuộc TQ.

Theo trang National Interest, không có nhiều lý do để sợ một cuộc chiến tranh Ấn - Trung giành nguồn nước, vì nhiều yếu tố chỉ ra các hoạt động của TQ không tác động đến dòng sông. Ví dụ các đập TQ được xác nhận là không trữ nước. TQ cũng bác kế hoạch phân dòng do chi phí cao và tác động đến môi trường. Trên hết, lãnh đạo TQ nói họ không muốn hù dọa Ấn.

"Thuộc địa TQ sát gần Ấn"

Dù vậy, sự nghi kỵ vẫn tồn tại ở Ấn, vốn cũng lo ngại TQ có thể xây đảo nhân tạo gần Ấn. Nỗi sợ này từ việc quốc hội quần đảo Maldives thông qua hiến pháp sửa đổi, lần đầu tiên cho phép người nước ngoài đầu tư 1 tỉ USD để làm chủ đất ở Maldives, nơi vốn có 1.200 đảo trên Ấn Độ Dương.

Một số quan chức, nghị sĩ chống sửa đổi hiến pháp Maldives nói với trang The Diplomat: sự nhượng đất này sẽ khiến “đất nước chúng tôi trở thành thuộc địa của TQ”.

Bà Eva Abdullah, một trong 14 nghị sĩ bỏ phiếu chống, nói: “Điều tôi sợ là chúng tôi mở đường cho TQ lập các căn cứ ở Maldives, và biến đất nước thành một mặt trận giữa Ấn với TQ, từ đó làm rối loạn tình trạng cân bằng quyền lực hiện nay trên Ấn Độ Dương. Chúng ta chớ nên quên sự thù địch ngày càng tăng giữa TQ với Ấn”.

Dù vậy,các quan chức Maldives và TQ đang cố xóa tan nỗi sợ. Bộ Ngoại giao TQ nói Bắc Kinh luôn tôn trọng, ủng hộ nỗ lực bảo vệ độc lập, chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ của Maldives và tuyên bố: "Những gì người ta nói việc TQ xây căn cứ ở Maldives là hoàn toàn thất thiệt”, vì TQ sẽ không bao giờ xây căn cứ quân sự ở nước ngoài.

Tổng thống Maldives, ông Abdulla Yameen cũng muốn xóa nỗi sợ TQ xây căn cứ quân sự: “Chính phủ Maldives đã bảo đảm với chính phủ Ấn cùng các nước láng giềng của chúng tôi, rằng sẽ giữ Ấn Độ Dương là một khu vực phi quân sự”.
Phó tổng thống Ahmed Adeeb nói với báo The Hindu (Ấn): “Chủ quyền của chúng tôi không phải để bán… Chúng tôi không muốn bất kỳ nước láng giềng nào, gồm Ấn… phải quan ngại. Chúng tôi không muốn ở vào một vị trí mà chúng tôi trở thành nỗi đe dọa cho các nước láng giềng”.


Người Maldives đón ông Tập Cận Bình

Chỉ mất một giờ sửa đổi hiến pháp

Xem ra chính phủ Ấn Độ chấp thuận sự trấn an của Maldives, nhưng các chuyên gia tỏ ra nghi ngờ. Nhà phân tích Anand Kumar thuộc Viện phân tích, nghiên cứu quốc phòng (IDSA, Ấn) lưu ý: “Hiến pháp Maldives sửa đổi có lợi cho TQ. Chỉ mỗi TQ có thể sở hữu 70% đất”.

Những người khác cảnh giác trước việc hiến pháp sửa đổi được thông qua quá nhanh. Các nguồn tin Ấn của National Interest lưu ý giới truyền thông Maldives đã ghi nhận việc thông qua các chủ trương ở Maldives thường mất hàng tuần hoặc hàng tháng.

Ngược lại, một nguồn tin nói với báo Indian Express: “Ủy ban sửa đổi thông qua hiến pháp chỉ sau một giờ… làm gióng lên chuông báo động”.

Ngay cả trước khi hiến pháp sửa đổi được thông qua, Ấn ngày càng gia tăng quan ngại với Maldives, một quốc gia được cho là chịu tầm ảnh hưởng của Ấn.

Đầu năm nay, Thủ tướng Ấn Narendra Modi hủy một chuyến thăm Maldives, sau khi một số thành viên đối lập bị chính quyền Maldives bỏ tù.

Cũng ngay trước khi hiến pháp sửa đổi được thông qua, các quan chức Ấn báo động vì mối quan hệ ngày càng tăng giữa Maldives với TQ, kể từ khi Tổng thống Yameen nắm quyền lực ở Maldives hồi tháng 11.2013.

TQ đầu tư mạnh vào quần đảo này trong những năm gần đây, như một phần chủ trương “Con đường tơ lụa trên biển” của Bắc Kinh. Năm ngoái, Chủ tịch TQ Tập Cận Bình cũng thăm Maldives, hứa đầu tư mạnh hơn, gồm vào sân bay quốc tế Male.

Những năm gần đây, du khách TQ đến Maldives tăng ồ ạt, đem lại một nguồn lợi kinh tế béo bở cho quốc gia bé nhỏ này.

TQ cũng đang đầu tư nhiều vào các quốc gia Nam Á, như Sri Lanka, trong chiến lược “Chuỗi ngọc” nhằm để TQ hiện diện mạnh mẽ ở Ấn Độ Dương.

Vĩnh Thụy (theo National Interest)

Đồng bằng sông Cửu Long đang lâm nguy? (Đã lâm nguy - nmvn)

Đinh Hưng (Vĩnh Long)

31/7/2015



17 triệu người tại Việt Nam sống tại khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long.

Theo dự báo đến năm 2030 khoảng 45% diện tích của Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đối mặt với nguy cơ nhiễm mặn.

Ngăn xâm nhập mặn ĐBSCL, gìn giữ an toàn lương thực của một khu vực hàng năm đã đóng góp 27% GDP, 90% số lượng gạo xuất khẩu và gần 60% kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam và ổn định cuộc sống và an sinh cho trên 17 triệu người là việc làm bắt buộc vào lúc này mặc dù đã quá trễ.

Mặn đã đến chân

Không còn là kịch bản dự đoán nữa, biến đổi khí hậu đã hiện diện thực tế. ĐBSCL đang bị nước mặn xâm nhập, đất đai bị mặn hóa. Thảm họa này ngày càng gia tăng bởi tác động kép của biến đổi khí hậu do nước biển dâng cao và do việc tích nước hàng loạt tại các đập thủy lợi, thủy điện của các quốc gia lân cận ở thượng nguồn, làm giảm cao độ mực nước hệ thống sông Cửu Long vào mùa khô.

Hệ thống kênh vùng tứ giác Long Xuyên được xây dựng thời vua Nguyễn với mục đích thoát lũ, ngọt hóa, lưu thông, chinh phục được những vùng đất nhiễm phèn, nhiễm mặn biến thành những miệt vườn trù phú. Hệ thống kênh Phụng Hiệp, kênh xáng Cà No được xây dựng từ thời Pháp thuộc với chức năng ngọt hóa, khẩn hoang vùng đất nhiễm mặn của Bán đảo Cà Mau thành vùng đất màu mỡ cả trăm năm qua. Giờ đây thì ngược lại, hệ thống kênh rạch này bị nước biển xâm nhập đang lan tỏa xâm nhập mặn hầu hết khắp khu vực, đang biến đất đai tại đây thành đất bị thấm mặn.

Các dòng sông Long An, Tiền Giang, Bến Tre, Trà Vinh, Vĩnh Long đang bị xâm nhập mặn vào nội địa trên 70 km, và có chiều hướng tăng nhanh. Hiện một số địa phuơng trong vùng ĐBSCL đã xuất hiện tình trạng thiếu nước ngọt trầm trọng.



Những tháng gần đây tại ĐBSCL, việc nước mặn tấn công “Chưa từng thấy” làm “Đảo lộn cuộc sống”, không phải là bất ngờ mà là tất yếu theo dự đoán. Người dân các tỉnh Cần Thơ, Hậu Giang, Bạc Liêu, Cà Mau, Kiên Giang đang phải “Chạy mặn” từng ngày.

Các tiểu vùng nước ngọt quanh năm bị đảo lộn, bị mặn xâm nhập, đã đe dọa cả trăm ngàn hecta đất nông nghiệp, nhiều vườn cây ăn trái nằm trên nguy cơ xóa sổ, thủy sản nước ngọt bị tổn thất lớn. Tất cả nguy hại đang đổ trên đầu người dân nơi đây.

Một bất ngờ khác là sự vô cảm bao trùm. Cộng đồng mạng không sục sôi như với những sự kiện khác bị kết luận một cách mơ hồ, võ đoán là có nguy cơ ảnh hưởng môi trường. Trong khi đó, một sự thật hiển nhiên đang đe dọa cư dân ĐBSCL là vấn đề nhiễm mặn đang hủy diệt môi trường sống, lại chỉ nhận được sự thờ ơ của nhiều tầng lớp xã hội, của truyền thông báo chí, không thấy sự lên tiếng đòi hỏi chính phủ về trách nhiệm, kế hoạch và phương pháp hữu hiệu để giải quyết “thảm họa”, về giá trị đầu tư phù hợp và hiệu quả cho giải pháp chống xâm nhập mặn - đang là mối đe dọa hiện hữu đến kinh tế, đến an toàn lương thực và dân sinh khu vực, thậm chí đe dọa đến số mệnh của cả quốc gia.

Đầu tư và hiệu quả của việc ứng phó

Nỗ lực của Chính phủ cùng với sự hỗ trợ quốc tế trong ứng phó với biến đổi khí hậu ở Việt Nam trong những năm qua, bằng nhiều nguồn vốn viện trợ không hoàn lại từ nhiều quốc gia trên thế giới, cũng đã đạt được một ít thành công. Ước tính trong 5 năm trở lại đây Việt Nam đã nhận được khoảng trên 1,3 tỷ USD cho ứng phó với biến đổi khí hậu.

Quyết định số 1397/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Quy hoạch thủy lợi đồng bằng sông Cửu Long giai đoạn 2012 - 2050 trong điều kiện biến đổi khí hậu, với tổng kinh phí dự kiến thực hiện khoảng 171.700 tỷ đồng, chỉ gần bằng 1/3 tổng mức xây dựng Sân bay Long Thành - Đồng Nai.

Chính phủ đã có thể có quan điểm, mục tiêu rõ ràng, nhưng giải pháp qui hoạch tổng thể không đồng bộ, cụ thể, không có chiến lược rõ ràng, thực tế, triển khai hành động manh mún, nhiều bất cập. Kinh phí dành cho sứ mệnh thì không đủ đáp ứng, chủ yếu trông chờ vào nguồn vốn ODA và các nguồn vốn viện trợ của nước ngoài, không thể đem lại kết quả chống xâm nhập mặn triệt để cho ĐBSCL.

Thực tế “mặn nạn” nhãn tiền đó là do các nguyên nhân trên. Nhìn lại vài dự án được đầu tư, sứ mệnh ngăn mặn của các công trình thủy lợi bỗng dưng biến thành “thủy hại”: như cống đập Ba Lai và Âu thuyền Tắc Thủ Cà Mau đem lại kết quả “ngoài mặn và sâu bên trong cũng mặn”. Bởi hai con đập đâu ngăn được các khúc sông rồng thông với nhau và đã nhiễm mặn cả trăm cây số vào nội địa.

Thực trạng thảm họa tràn mặn, thấm mặn trên diện rộng đang diễn ra ở ĐBSCL cho thấy hiệu quả của giải pháp chống xâm nhập mặn của những năm gần đây hầu như thất bại, giống như sự bế tắc của công cuộc chống ngập ở Thành phố Hồ Chí Minh.

'Thức tỉnh'

Lãnh đạo khu vực hàng năm nhóm họp để có những cam kết hỗ trợ cho khu vực sông Mekong.

Việc nâng cao độ mực nước an toàn tối thiểu để ngăn xâm nhập mặn cả về nước mặt và thấm mặn toàn vùng, trữ được lượng nước ngọt lớn, sử dụng được phần lớn lượng nước ngọt do thượng nguồn đổ về, tạo dòng chảy một chiều của các cửa sông hệ thống sông Cửu Long đồng loạt, biến ĐBSCL thành đồng bằng vùng nước ngọt ở phía trên và vùng mặn ở phía dưới gần biển. Đó là biện pháp giải quyết phù hợp và triệt để vấn đề xâm nhập mặn đồng thời cải thiện rất tốt việc thoát lũ cho mùa lũ.

Các chuyên gia trong và ngoài nước có nhiều tâm huyết đã đề cập đến giải pháp kiểu đập ngầm (underwater sill) như trên sông Mississippi của Hoa Kỳ. Đó là một công trình ngăn mặn hữu hiệu và có tính địa lý tương đồng với hệ thống sông Cửu Long. Phải chăng chính phủ cần lắng nghe để tìm một hướng đi, một giải pháp đúng, có hiệu quả triệt để, phù hợp và đã muộn trước thảm họa gần kề?

Phải tỉnh táo, sáng suốt, dành nhiều trí lực, nguồn tài chính cho công cuộc chống biến đổi khí hậu. Đừng trông chờ sự cứu rỗi tình trạng xâm nhập mặn khu vực ĐBSCL vào lượng mưa thượng nguồn sông Mê Kông. Đừng để bức tranh sự sống trù phú của ĐBSCL đã bị hủy diệt một ngày nào đó sẽ được trưng bày giữa Bảo tàng Lịch sử Quốc gia có giá đầu tư lên đến 11.277 tỷ VND, như là mặc niệm cho chính sự thờ ơ và chủ quan của chúng ta!

Hãy dành nguồn vốn đang hạn hẹp bởi nợ công chồng chất để chống chọi nguy cơ hủy diệt đất nước hơn là đầu tư những dự án có những hiệu quả mơ mộng hay ý tưởng viển vông. Làm được sứ mệnh cứu Đồng bằng Nam Bộ không những không hổ thẹn với tiền nhân mà tránh được lỗi lớn với con cháu ngày sau.

Cấp báo: Nguy cơ vỡ bãi bùn thải của các mỏ than ở Quảng Ninh !!!

Tin cấp báo từ người dân địa phương

Nếu vỡ bãi, hàng tỉ m3 nước kèm bùn thải sẽ tràn ngập quốc lộ 18 và chia cắt tuyến đường huyết mạch nối Hạ Long với Móng Cái, toàn bộ các khu dân cư sống quanh đó bị đe dọa.

Quảng Ninh trời vẫn tiếp tục mưa, bên cạnh đó do lượng nước mưa đọng lại từ những ngày trước nên hàng tỉ m3 bùn thải của các mỏ than Mông Dương,790, Cọc 6 đang có nguy cơ tràn xuống, phủ kín một vùng thuộc phường Mông Dương.






7/30/2015

Bốn nguyên nhân có thể dẫn đến chiến tranh Việt Nam-Trung Quốc

 
Nguyễn Hưng Quốc
31.07.2015


Trong bài “Trung Quốc có đánh Việt Nam?” đăng kỳ trước, tôi nêu lên bốn lý do chính khiến tôi đi đến kết luận là Trung Quốc sẽ không tấn công Việt Nam bằng các biện pháp quân sự. Xin nói ngay: đó chỉ là một sự suy đoán. Lịch sử, nhất là lịch sử chiến tranh, nhiều lúc đi ra ngoài, có khi ngược hẳn lại, lý trí con người. Vào ngày 7 tháng 7 năm 1937 khi Nhật Bản xâm lược Trung Quốc hay ngày 1 tháng 9 năm 1939 khi Đức tấn công Ba Lan, rất hiếm người xem đó như là những bước khởi sự cho chiến tranh thế giới lần thứ hai.

Tuy nhiên, chúng ta cũng có thể đặt vấn đề: Nếu Trung Quốc quyết định tấn công Việt Nam thì quyết định ấy đến từ đâu và trong những trường hợp nào? Hay nói cách khác: những nguyên nhân nào có thể làm bùng nổ chiến tranh giữa Việt Nam và Trung Quốc?

Theo tôi, có bốn nguyên nhân chính:

Thứ nhất, nếu Trung Quốc thấy việc chiếm Biển Đông là điều tuyệt đối không thể nhân nhượng. Xin lưu ý là việc Trung Quốc muốn độc chiếm Biển Đông có hai lý do chính: Một là muốn làm chủ hoàn toàn một trong những con đường hàng hải quan trọng nhất trên thế giới; và hai là muốn khai thác các mỏ dầu khí được tin là rất lớn dưới lòng Biển Đông. Việc làm bá chủ con đường hàng hải có thể được tiến hành lâu dài, trong nhiều năm hay nhiều thập kỷ. Tuy nhiên, nếu việc thăm dò dầu khí cho biết kết quả khả quan, Trung Quốc có thể thúc đẩy quá trình độc chiếm Biển Đông nhanh hơn. Trong trường hợp đó, họ sẽ không ngần ngại dùng vũ lực để san bằng các thế lực chống đối.

Thứ hai, khi Trung Quốc có khủng hoảng về chính trị. Hầu hết các nước độc tài, khi tuyên chiến với nước khác, đều tuyên chiến khi họ đang ở thế yếu trước dân chúng, đặc biệt khi tính chính đáng của chế độ đang bị đe doạ. Những lúc như thế, người ta cần chiến tranh để, một là, khích động tinh thần quốc gia để đoàn kết mọi người đứng sau lưng chính quyền; hai là, đánh lạc hướng sự quan tâm của dân chúng: thay vì tập trung phê phán chính quyền, dân chúng sẽ đổ tất cả những oán hận của họ vào một quốc gia khác. Ở Trung Quốc hiện nay, sự bất mãn của dân chúng tuy khá lớn nhưng chưa trầm trọng đủ để thành một cuộc khủng hoảng. Những điều kiện để tạo ra một cuộc khủng hoảng như thế là: kinh tế bị suy thoái; nạn thất nghiệp tăng cao, khoảng cách giữa các tầng lớp giàu và nghèo thật lớn; ý thức dân chủ và các tổ chức xã hội dân sự phát triển mạnh. Khi nào những điều kiện ấy chín muồi? Không ai có thể biết được. Nhưng khi chúng xảy ra, chiến tranh với nước ngoài sẽ là một trong những biện pháp chính quyền Trung Quốc có thể sẽ sử dụng để bảo vệ chế độ của họ.

Thứ ba là khi Việt Nam gây hấn với Trung Quốc trước. Thật ra, cho đến nay, chiến thuật Việt Nam sử dụng trước những sự gây hấn ngang ngược của Trung Quốc là nhường nhịn và né tránh mọi sự đối đầu. Tàu Trung Quốc cướp bóc hoặc đâm chìm các tàu đánh cá của Việt Nam: Việt Nam nhịn. Khi Trung Quốc mang giàn khoan HD-981 vào tận thềm lục địa Việt Nam, Việt Nam cũng chỉ chống cự bằng cách cho tàu đánh cá và tàu cảnh sát biển chạy lòng vòng chung quanh và dùng vòi nước xịt nhau chứ không huy động đến các tàu chiến. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là Việt Nam có thể nhường nhịn mãi. Sự nhường nhịn bao giờ cũng có mức độ. Cái gọi là mức độ ấy có hai khía cạnh: Một là mức độ của quốc gia và hai là mức độ của từng cá nhân. Mức độ của quốc gia là khi giới lãnh đạo Việt Nam tuyên bố dứt khoát một lằn ranh nào đó: vượt qua lằn ranh ấy, người ta sẽ ra lệnh nổ súng. Hai là mức độ chịu đựng của cá nhân: Không thể loại trừ trường hợp đứng trước sự khiêu khích của Trung Quốc, một người bộ đội nào đó không thể chịu đựng được nữa và tự động nổ súng cả khi chưa được lệnh. Đó là chưa kể Trung Quốc là sẽ chủ động khiêu khích để những phản ứng nóng nảy như thế xảy ra hầu có cớ tấn công Việt Nam một cách chính đáng trước dư luận quốc tế.

Thứ tư là khi Việt Nam công khai và chính thức thiết lập liên minh quân sự với Mỹ. Không có gì để hoài nghi nữa cả, một trong những thách thức lớn nhất mà Trung Quốc phải đối diện trong những thập niên sắp tới là chính sách xoay trục về châu Á của Mỹ. Trong chính sách ấy, Mỹ không những chuyển nhiều chiến hạm, tàu ngầm và các loại khí tài chiến tranh khác đến châu Á mà còn mở rộng liên minh phòng thủ với nhiều quốc gia khác trong khu vực. Trung Quốc dễ dàng chấp nhận các liên minh giữa Mỹ với Nhật Bản, Nam Triều Tiên và Philippines cũng như với Singapore vì những liên minh ấy đã có từ lâu, hơn nữa, không trực tiếp ảnh hưởng đến Trung Quốc. Điều Trung Quốc ngại nhất chắc chắn là một liên minh quân sự giữa Mỹ và Việt Nam. Lý do đơn giản là, một, Việt Nam nằm sát nách Trung Quốc; và hai, lãnh hải của Việt Nam trùng lắp lên con đường lưỡi bò của Trung Quốc. Một thế liên minh quân sự giữa Mỹ và Việt Nam, do đó, sẽ ảnh hưởng sâu sắc đến âm mưu bành trướng của Trung Quốc. Chắc chắn Trung Quốc sẽ tìm mọi cách để ngăn chặn việc liên minh ấy. Biện pháp ngăn chặn cuối cùng là tấn công Việt Nam TRƯỚC khi liên minh ấy được hình thành.

Với nguyên nhân thứ tư vừa nêu, chúng ta nhận ra ngay cái khó của Việt Nam: Một mặt, không liên minh với Mỹ thì sẽ có nguy cơ bị Trung Quốc nuốt chửng; mặt khác, việc liên minh ấy cũng có khả năng dẫn đến chiến tranh với Trung Quốc. Giải quyết tình trạng tiến thoái lưỡng nan này là một trong những thách thức lớn nhất của nhà cầm quyền Việt Nam hiện nay.

Facebook - Báo Đảng: cuộc chiến không cân sức?

Nguyễn Điềm Gửi tới BBC từ Nghệ An
30 tháng 7 2015




Truyền thông dòng chính cũng dựa vào mạng xã hội để quảng bá thông tin.

Hiện tại có nhiều tranh cãi về một tài khoản Facebook đưa ra những thông tin gây chấn động trong thời gian qua. Có nên đọc hay tin vào những địa chỉ này?

Có thể nói rằng, ngay từ khi xuất hiện blog, mỗi cá nhân đã có thể tự ra một tờ báo của riêng mình. Facebook cũng là một dạng blog nhưng vượt trội hơn ở khả năng kết nối nên sức lan tỏa của các “bài báo cá nhân” này lớn hơn hẳn.

Điểm yếu của blog, mạng xã hội nói chung và Facebook nói riêng là tính chính danh, tức việc người khác không biết được đích xác những địa chỉ này là của ai. Chủ địa chỉ có thể dấu mặt hoặc đóng giả làm người khác. Vậy lấy gì làm niềm tin vào những nơi này?

Khi không rõ nguồn gốc, thứ duy nhất tạo dựng được sự tin tưởng chính là nội dung của những “bài báo” đó. Thông thường, những tờ báo (chính thống) lớn thường là nơi thu hút sự quan tâm nhất, báo càng nhỏ thì công việc thu hút độc giả càng khó khăn; vì vậy, những “tờ báo cá nhân” của hàng triệu người sử dụng mạng xã hội càng ít có cơ hội cạnh tranh hơn nữa.

Nhưng nghịch lý ở Việt Nam hiện nay là Blog và Facebook có khi còn thu hút nhiều người đọc hơn và sự tin tưởng nhiều khi còn cao hơn báo chính thống.
Vì sao lại thế?

Câu trả lời đã có ngay từ đầu: chính là niềm tin.

Đã bao năm qua người dân không thể biết những vấn đề nhạy cảm qua kênh chính thống. Đến nay báo chính thống được mặc định chủ yếu có hai nhiệm vụ: một là đưa nội dung câu khách rẻ tiền, hai là bưng bít thông tin.

Bất kỳ vấn đề chính trị đang gây gây xôn xao nào, người Việt Nam cũng tìm đến những trang ngoài lề, với họ thì những tin dạng này nếu báo chính thống có đưa thì gần như chắc chắn không bao giờ là sự thật.



Hàng trăm đại biểu đổ dồn con mắt về Bộ trưởng Quốc phòng sau nhiều tuần đọc tin đồn trên mạng.

Tất nhiên không phải do báo chí Việt kém cỏi, mà họ không còn cách nào khác. Những nơi đưa thông tin một cách chính danh đều bị kiểm soát và xử lý cả. Nên người ta có quyền nghi vấn nếu một ai đó cứ thoải mái “nói xấu chế độ” mà vẫn an toàn, người ta sẽ nghĩ trong đầu rằng: Liệu anh/chị này có phải công an nằm vùng hay không? Mà nếu thế thông tin có bị định hướng không và chẳng may trò chuyện hay bình luận thì có an toàn không?

Vì vậy, những nơi cung cấp thông tin mật đáng tin cậy nhất ở Việt Nam lại là những nơi không có tên tuổi, không biết ai lập ra và không cần phải dẫn nguồn ở đâu.

Những điều trên đã giải thích cho việc vài trang Blogspot và một địa chỉ Facebook gần đây lại thu hút sự chú ý như thế.

Thông tin là tất cả những gì người đọc quan tâm, chưa cần biết đúng sai, nó chỉ cần giải tỏa được cơn khát chính trị là đủ. Người dân biết ông này ông kia tham nhũng nhưng chẳng báo nào dám đưa, nên bất cứ nơi nào có thông tin mật về tài sản của những người này là đủ làm cho họ thích thú. Và nếu sau đó một trong những tin này được chứng minh là thật, sự tin tưởng sẽ tăng lên gấp bội.

Sau khi đã có được uy tín, bất kể điều gì mà những trang này đưa ra đều được thu nhận cả. Đấy là một điều hết sức bình thường. Cũng giống như một doanh nghiệp phải mất rất nhiều thời gian và công sức mới lấy được niềm tin nơi người tiêu dùng, sau đó thì bất cứ sản phẩm nào doanh nghiệp này đưa ra cũng được chào đón nồng nhiệt dù chưa biết hay dở ra sao, còn hơn là bỏ tiền ra cho một nhãn hàng hoàn toàn không có tên tuổi.

Nơi đưa ra thông tin cũng vậy, có thể có lúc đúng, có lúc sai, nhưng còn hơn là không bao giờ đúng hoặc toàn nói ngược với sự thật. Địa chỉ Facebook gây chú ý trong thời gian qua được nhiều người tín nhiệm vì trước đây đã đưa tin chính xác về sức khỏe của ông Nguyễn Bá Thanh, đấy là “vốn liếng” quan trọng của trang này.

Một số người nói rằng không thể tin vào địa chỉ Facebook không rõ ràng này, nhưng trước đây người ta đọc Quan làm báo, đọc Chân dung quyền lực mà chẳng cần biết nguồn gốc, thì bây giờ việc gì phải xác định chủ tài khoản này thực chất là ai?
Tác động của những trang không chính danh



Người Việt ngày càng dựa vào báo điện tử.

Tác dụng đầu tiên của nó là bạch hóa (dù không chính thức) rất nhiều những xấu xa thối nát của chính quyền. Có thể động cơ là hạ thấp đối thủ, nhưng vì vậy mà người dân biết được những tin đáng được biết thì cũng tốt, chắc chắn tốt hơn là không biết.

Ý thức và hiểu biết chính trị của người dân sẽ được nâng lên đáng kể. Sự ngu dốt và thiếu hiểu biết không bao giờ tốt cho đất nước cả, nó chỉ tốt cho kẻ cầm quyền mà thôi.

Thứ hai là những thông tin này gây sức ép đáng kể lên cá nhân những nhân vật bị nêu tên, những hoạt động ngầm của họ ít nhiều sẽ bị ảnh hưởng.

Thứ ba là tác động lên chính quyền. Việc một địa chỉ Facebook liên tục đưa ra những thông tin về sức khỏe của Đại tướng Phùng Quang Thanh làm chính quyền Việt Nam phải chạy theo bở hơi tai là bằng chứng.

Nếu quả thật ông Thanh không hề hấn gì, Hà Nội cứ thản nhiên im lặng và thời gian sau cho vị Bộ trưởng xuất hiện trở lại. Không có tật thì chẳng việc gì phải giật mình.

Việt Nam hiện nay có khoảng 30 triệu người dùng Facebook, nếu cứ mỗi người đưa ra một tin đồn, nay ông này ốm, mai ông kia đau thì bộ máy tuyên truyền của Đảng chạy theo bằng cách nào? Rõ ràng nếu tài khoản Facebook của nhân vật kia không có gì đặc biệt, Đảng chẳng việc gì phải lên tiếng.

Chính quyền cứ úp mở mờ ám bằng những lời phát biểu không thể làm hài lòng ai. Nếu quang minh chính đại đi chữa bệnh, ngài Bộ trưởng có thể quay một video ngắn về bản thân để xua tan mọi nghi ngờ.

Thứ nữa, những tin trên mạng xã hội còn là thước đo lòng dân. Tại sao đa số người dân lại hí hửng trước một tin đồn, nói một cách khách quan là ác nghiệt như vậy? Niềm tin vào mọi thứ thuộc chế độ đang chạm đáy, vì thế mà người dân sẵn sàng tin vào những điều vô căn cứ, miễn là không thuộc chính quyền.
Ai chiến thắng trong trận chiến thông tin?



Việt Nam chưa cho phép tư nhân ra báo.

Đừng cho rằng những người nghe theo tin đồn, vào đọc trang Facebook cung cấp thông tin kia chỉ là những thanh niên thiếu hiểu biết dễ bị dụ dỗ. Cả nước Việt Nam đều đọc, đủ mọi tầng lớp, có điều không nói ra mà thôi.

Cứ nhìn báo chí đổ xô đi săn tin chụp ảnh, nhìn cái cách cả hội trường Bộ Quốc phòng toàn những vị tai to mặt lớn, các thanh niên tiêu biểu đổ dồn ánh mắt về Đại tướng Thanh thì rõ những người này có đọc tin đồn hay không. Ngay chính những người này còn nghi ngờ thì sao nhân dân lại không nghi ngờ?

Cả khi về Việt Nam rồi, chính quyền vẫn không làm cho người dân hết nghi vấn: Sao lúc xuống máy bay không cho báo chí tiếp cận, sao không phát biểu trực tiếp trên truyền hình và tại sao không về nhà mà ở lại Bộ Quốc phòng vì ở tại nơi làm việc để tránh tiếp xúc là việc làm ngược đời.

Và cũng đã có những đồn đoán vị Bộ trưởng Quốc phòng đương nhiệm đã "mất quyền lực hoàn toàn". Điều xảy ra là chỉ cần có sự logic là đủ để tin đồn lan ra và tìm được chỗ đứng.

Rồi không phải tự dưng mà người ta liên kết việc Phó thủ tướng Trung Quốc Trương Cao Lệ gấp gáp sang thăm Việt Nam với việc Bộ trưởng Phùng Quang Thanh về nước ngay sau đó với nhau.

Đến cả DPA – Hãng thông tấn lớn nhất nước Đức cũng đã đưa tin Bộ trưởng Thanh qua đời, chứng tỏ thông tin này hẳn đã có cơ sở nào đó chứ không thể chỉ xuất phát từ tin đồn.

Hãng thông tấn nước ngoài sai (và đã nhận mình sai), tin của Đảng đưa ra không mấy khi đúng sự thật, thì đòi hỏi gì hơn ở một địa chỉ Facebook?

Nói thế không phải là để cổ vũ tin đồn, mà cho thấy rằng nếu báo chí vẫn cứ bị trói tay thì cả bộ máy tuyên truyền vẫn mãi phải chạy theo một tài khoản ảo trên mạng trong một cuộc đua không cân sức giữa một bên được nói thoải mái, một bên chỉ biết “tuyên truyền và dối trá”.