7/31/2016

Formosa Hà Tĩnh giết người - CSVN đã toa rập che đậy tội ác đó ra sao?

Chân Trời mới - Media
7/31/2016


(CTM Media phỏng vấn anh Lê Văn Sáng, trưởng toán thợ lặn Formosa)

Kính thưa quý thính giả và độc giả, thợ lặn Lê Văn Ngày, người cấp báo cho dư luận biết về việc Formosa xả nước thải độc hại giết biển của Việt Nam, đã bị Formosa Hà Tĩnh giết như thế nào? Sau trọng tội giết người Việt Nam, giết biển Việt Nam, nhà cầm quyền CSVN đã toa rập với Formosa che đậy tội ác của họ ra sao? Mời quý vị nghe sau đây cuộc phỏng vấn của Thanh Lan, CTM Media, với anh Lê Văn Sáng, trưởng toán thợ lặn Formosa để biết rõ thêm về điều này. Mời quý vị cùng nghe sau đây.******

Chân Trời Mới Media (Thanh Lan): Thưa anh Lê Văn Sáng, theo thông báo của công an (CA) huyện Quảng Trạch mới gởi đến cho gia đình anh thợ lặn là anh Lê Văn Ngày thì anh Ngày tử vong là do suy tim cấp tính. Anh Ngày không có dấu hiệu tác ngoại lực và theo giám định thì trong ngũ tạng và máu không có chất độc.

Được biết là anh Lê Văn Sáng không đồng tình với thông báo kết quả của CA huyện Quảng Trạch về cái chết của anh Ngày. Xin anh cho biết vì sao anh không đồng tình với kết quả đưa ra.

Lê Văn Sáng: Tôi là một thợ lặn, đồng nghiệp với anh Ngày. Chúng tôi không thỏa mãn với kết quả này vì lý do: Chúng tôi là những thợ lặn làm trong công trường Formosa trong vòng 2 - 3 năm nay, nhưng hành nghề thợ lặn này là trên 10 năm. Chúng tôi biết thợ lặn là như thế nào. Quá trình chúng tôi lặn như thế nào. Chúng tôi chưa bao giờ thấy tình trạng như thế này xảy ra.

Trước khi chết 3 ngày, anh Ngày có nói, “Tôi bị ngứa, tôi ngứa mình mẩy”. Mọi người không ai nghĩ đến chất thải độc hại. Sau một ngày nữa anh Ngày kêu anh tức ngực. Tôi mới họp anh em lại hỏi, có ai bị triệu chứng như thế không thì ai cũng bảo là bị tức ngực và khó thở. Đêm về không ngủ được, đầu óc bị choáng váng, ngủ dậy cảm thấy mệt mỏi. Tất cả anh em bảo nhau nghỉ một thời gian ngắn để xem thử thế nào.
Bà Mông Thị Nhiễu, mẹ của thợ lặn Lê Văn Ngày. Nỗi đau hiện rõ trên khuông mặt người mẹ mất đi người con. Ảnh: Kiến Thức

Khi về nghỉ được một ngày đầu, ngày thứ hai cỡ 3 giờ chiều anh Ngày bảo đau bụng. Các anh em khác thì không đau bụng. Anh Ngày được thoa dầu cạo gió ở bụng. Xong thì anh Ngày lại bảo đã lên tới ngực. Thoa ngực thì anh lại kêu tức lưng. Khi đó anh em chạy kêu y tá đến. Tức lưng trong khoảng một thời gian ngắn, cỡ 30 – 40 phút thì anh Ngày chết.

Tôi không đồng ý với kết quả này là vì chúng tôi là thợ lặn dưới nước mà chúng tôi không ai có triệu chứng đau bụng cả, nhưng anh Ngày có triệu chứng đau bụng. Theo tôi anh Ngày đã uống nhằm nước ở đáy biển.

Trong quá trình lặn thì có khi cũng khô cổ phải nhấp một tí nước biển mặn để cho dễ thở hơn. Nhưng mà chúng tôi không nhấp, chúng tôi không bị đau bụng. Anh Ngày thì nhấp nước. Anh bị đau bụng. Tại sao trước khi chết anh ấy bị đau bụng? Đó là điều khả nghi của chúng tôi.

Còn một việc khả nghi nữa là sau khi anh Ngày chết chúng tôi được công ty cung ứng lao động quốc tế Nibelc (tức công ty thi công đê chắn sóng cho Formosa – ghi chú của CTM Media) đưa chúng tôi đi khám nghiệm trong bệnh viện ung bướu Huế hôm 28 Tháng 4. Tại sao tới bây giờ là 29 Tháng 7 rồi mà chúng tôi cũng không có kết quả?

Tôi hỏi tại sao lại như thế? Theo luật Việt Nam bệnh nhân cũng có quyền biết kết quả khám của họ. Từ lúc chúng tôi đi khám là ngày 27 Tháng 4 mà cho đến giờ là 29 Tháng 7 vẫn chưa có kết quả. Cho dù chúng tôi đã viết đơn cho công ty Nibelc, đã viết đơn cho bệnh viện Trung Ương Huế mà chúng tôi cũng không nhận được câu trả lời từ họ. Bây giờ chúng tôi không biết bệnh tình trong cơ thể như thế nào. Nhưng mà mỗi một người chúng tôi sức khỏe đều đang đi xuống, đang yếu...

Thanh Lan: Đang yếu là tình trạng như thế nào, thưa anh?

Lê Văn Sáng: Tình trạng sức khỏe anh em chúng tôi đang đi xuống. Khi trước được 10, giờ chỉ còn 7, rồi 6. Cứ giảm xuống. Có anh Nguyễn Huy nằm ở bệnh viện Đại Học Y - Dược thì sức khỏe còn và đã về nhà rồi. Hiện tại anh em chúng tôi rất băn khoăn về kết quả khám ở bệnh viện Trung Ương Huế.

Thanh Lan: Thưa anh, theo tin của Báo Lao Động ngày 27 Tháng Tư thì có một người trong toán thợ lặn của anh - bài báo đó không nêu tên, nhưng nói thợ lặn đó ở Hà Tĩnh - khi xét nghiệm máu thì có chỉ số đồng trong máu cao gấp đôi bình thường. Các anh em thợ lặn đều muốn biết rạch ròi là họ có bị nhiễm độc kim loại hoặc hóa chất trong máu hay không. Nhưng theo chị Xoan, vợ của một thợ lặn trong toán của anh nói là lúc đó bác sĩ trong Sài Gòn nói rằng, trên Bộ cấm rồi nên họ không dám làm. Nghe nói, có Bác sĩ nói rằng, “bây giờ đi khắp VN, cả Hà nội, Huế, Sài Gòn cũng không có ai dám cho anh kết quả.”

Anh có biết chuyện này không? Nếu biết thì xin anh cho thính giả biết cảm tưởng của anh về việc đó ạ.

Lê Văn Sáng: Lúc đầu mới bị, chúng tôi rất băn khoăn, muốn đi khám nhiều nơi. Mà chúng tôi cứ nghe thông tin nói rằng, giờ mà có đi khám thì cũng không được biết kết quả, nhất là đối với thợ lặn Formosa. Chúng tôi nghe thế nên không dám đi khám nơi đâu cả.
Hệ thống xả thải của Formosa Hà Tĩnh.

Chúng tôi không hiểu tại sao bệnh viện Trung Ương Huế làm như thế. Trong lúc chúng tôi băn khoăn về sức khỏe của chúng tôi thì họ lại hời hợt như thế. Cho đến giờ, không ai hỏi han gì, không có công ty nào hỏi han gì. Xin Đài cho tôi phát biểu với công ty Formosa: Chính công ty Formosa là kẻ giết người! Thợ lặn chúng tôi đang làm việc cho công ty Formosa, đang làm trong nguồn nước, trong trạm của họ khi họ xả nước độc hại như thế và chúng tôi thì ngâm mình trong nước thải của họ. Tại sao họ không thông báo cho chúng tôi dừng lại một thời gian. Họ cứ để chúng tôi ngâm mình trong dòng nước độc của họ như thế suốt gần 20 ngày. Cơ thể chúng tôi phải bị nhiễm độc, đó là điều chắc chắn!

Chúng tôi rất khao khát được Đài và quý thính giả giúp đỡ để lên thông tin và bệnh viện Trung Ương Huế trả kết quả khám bệnh cho chúng tôi.

Thanh Lan: Anh có thể cho quý thính giả biết trong nhóm của anh có bao nhiêu người, và công việc cụ thể của anh là gì ạ?

Lê Văn Sáng: Nhóm chúng tôi từ Nha Trang, đến Quảng Ngãi, đến Kỳ Lợi có khoảng 50 – 60 người. Công việc của chúng tôi là lặn xuống biển làm cầu cản chắn sóng cho Formosa. Chúng tôi lặn xuống nước để làm mặt bằng ở dưới đáy biển cho những đường chắn sóng và cầu cản cho Formosa. Làm xong mặt bằng thì người ta đưa cầu cản ra đặt xuống đó. Chúng tôi làm đến đâu người ta đặt cầu cản đến đó. Chúng tôi làm trong công trường Formosa, có người làm 2 năm, có người làm 3 năm, và cũng có người làm lâu hơn 3 năm.

Formosa đã nhận lỗi, nhưng đến bây giờ họ không hề hỏi han đến chúng tôi. Họ như những lời vô cảm, không có một lời động viên.

Thanh Lan: Hiện nay công ăn việc làm của các anh em thợ lặn trong toán của anh thế nào, cuộc sống của họ ra sao? Ngoài anh ra còn ai khác bị những triệu chứng nhiễm độc như bị choáng váng, tức ngực, khó thở như đã từng bị cách đây 3 tháng không?

Lê Văn Sáng: Theo tôi được biết thì cũng có những anh em đang đi làm với tôi, mọi người đều bị chứng tức ngực, khó thở. Như tôi đã nói hồi nãy là sức khoẻ chúng tôi đang đi xuống. Cứ một vài ngày chúng tôi phải đi truyền nước cho khoẻ lại. Chúng tôi đang thất nghiệp, đang không có công ăn việc làm. Mà bây giờ biển thì cũng không có cá để mà làm. Có đi làm biển thì cá cũng chẳng được bao nhiêu. Cá đâu có đâu mà đánh? Nếu có thì ngày xưa có mười, bây giờ chỉ được một. Bây giờ chúng tôi đang thất nghiệp, đang chơ vơ chất vất.

Thanh Lan: Các anh có được sự trợ giúp từ phía nhà nước không ạ?

Lê Văn Sáng: Cho tới bây giờ chúng tôi cũng không được nhận đồng tiền trợ cấp nào từ phía nhà nước đối với thợ lặn của chúng tôi. Cũng không có một lời thăm hỏi nào từ phía nhà nước động viên chúng tôi. Và cũng không có lời khích lệ nào từ phía nhà nước. Chúng tôi không nhận được từ một lời nói cho đến bất kỳ thứ gì từ nhà nước. Chúng tôi chỉ nhận được là: sức khỏe của chúng tôi đang yếu hẳn đi. Còn bên phía công ty Formosa thì như tôi có nói lúc nãy, họ như những người vô can. Họ đã nhận lỗi như thế. Trong khi họ xả chất thải đó ra, nhưng lại không thông báo cho chúng tôi để chúng tôi ngừng lại mà bắt chúng tôi phải ngâm mình trong dòng nước độc của họ một thời gian. May là chúng tôi không uống phải nước đó.

Tôi không có triệu chứng đau bụng, nhưng đồng nghiệp tôi có triệu chứng đau bụng, chắc hẳn anh ta phải uống nhằm nước. Mà bây giờ họ cũng không có một lời hỏi han, động viên, khích lệ chúng tôi. Nói chung là chúng tôi không nhận được gì từ chính phủ cũng như công ty Formosa.
Mặc dù Formosa có nhận lỗi, nhưng cho đến nay vẫn chưa có một lời thăm hỏi, động viên hoặc bất cứ sự trợ giúp nào đối với các thợ lặn từng làm việc cho Formosa. Ảnh: Họp báo công bố nguyên nhân cá chết hôm 30-6-2016.

Thanh Lan: Được biết nghề của các anh là phải đi khám sức khỏe định kỳ 6 tháng một lần. Có nghĩa là thể lực của các anh rất tốt. Theo Luật Sư Vũ Như Hảo của Đoàn Luật Sư Tỉnh Khánh Hòa cho biết thì nhiều vấn đề liên quan đến sự ngộ độc của các anh phải làm rõ để bảo đảm các thủ tục tố tụng. Vì vây cần thiết phải khởi tố để điều tra nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tình trạng như suy tim cấp tính như trường hợp của anh Ngày. Vậy anh và các thợ lặn khác có dự tính đưa vụ này ra pháp luật như Luật Sư Vũ Như Hảo đề nghị hay không, cũng như nếu đưa ra các anh có gặp trở ngại nào không?

Lê Văn Sáng: Chúng tôi rất muốn đưa những kẻ có tội ra xử lý. Nếu có gặp trở ngại thì theo tôi chẳng còn gì nữa để mất cả. Bởi vì mình làm việc đúng chứ đâu có sai mà phải sợ. Họ làm sai thì họ phải chịu. Chúng tôi không sai gì cả. Chúng tôi làm trong công trường Formosa 6 tháng đi khám định kỳ một lần. Sức khỏe của ai có vấn đề là bị loại ngay. Tất nhiên là sức khỏe của chúng tôi đang rất tốt trong tình trạng chúng tôi lặn trong Formosa.

Qua đây tôi cũng xin có vài lời nhờ quý thính giả giúp đỡ chúng tôi; làm cách nào giúp để sức khỏe của chúng tôi có thể ổn định lại. Băn khoăn đầu tiên của chúng tôi là sức khỏe. Thứ hai, là nhờ quý thính giả giúp đỡ yêu cầu công ty Formosa phải có trách nhiệm đối với chúng tôi. Yêu cầu Formosa phải có trách nhiệm về sức khỏe của chúng tôi trong hiện tại cũng như tương lai.


Thanh Lan: Hiện nay các anh không có việc làm vì vấn đề sức khỏe. Vậy công ty Formosa có trợ cấp trong khoản thời gian này không?

Lê Văn Sáng: Nói chung là bây giờ chúng tôi nghỉ làm tại Formosa, nhưng chúng tôi vẫn chưa thanh lý hợp đồng với công ty đó. Nhưng họ cũng không hỏi han gì đến chúng tôi cả. Tiền lương thất nghiệp chúng tôi không có, tiền hỗ trợ cũng không có. Chúng tôi đau ốm, mệt mỏi chúng tôi phải tự đi mua thuốc uống; công ty Formosa không cấp một thứ gì cho chúng tôi cả. Chúng tôi đang trắng tay, đang là những người thất nghiệp, là những người chơ vơ trất vất mà bên chính phủ cũng không nói một lời gì đối với chúng tôi; không động viên, không hỏi han giống như công ty Formosa vậy. Họ giống như những người vô can.

Thanh Lan: Xin cám ơn anh đã dành cho Chân Trời Mới Media cuộc phỏng vấn ngày hôm nay.

Lê Văn Sáng: Xin chào quý thính giả và mong quý thỉnh giả giúp đỡ anh em thợ lặn chúng tôi trong lúc chúng tôi đang gặp khó khăn như hiện tại. Tôi xin gởi lời chào sức khỏe và chúc bình an đến tất quý thính giả.

Việt Nam có dứt khoát đoạn tuyệt với chế độ hộ khẩu?

Phạm Chí Dũng
7/31/2016

Chế độ toàn trị có một năng lực hiếm có: rất nhiều quy định pháp quy làm tổn thương đến quyền con người nhưng vẫn được gần hết xã hội đương nhiên chấp nhận sau một thời gian tồn tại đủ dài.

Hộ khẩu là một trong những hệ lụy tổn thương và đang gây ra tổn hại cho nhiều triệu người không có được cuốn sổ “xác minh lý lịch” ấy.

Vào giữa năm 2016, một báo cáo của Ngân Hàng Thế Giới (WB) cho biết có đến 5.6 triệu người dân không có hộ khẩu mà do đó đã phải chịu tình cảnh bất tương xứng trong việc tiếp cận các dịch vụ công như trường học, bệnh viện, đăng bộ xe… Đây cũng là những vấn đề mà các cơ quan quản lý nhà nước Việt Nam đã thừa nhận từ lâu nay, tuy chưa chịu tiến hành các biện pháp để cải thiện.

Hộ khẩu cũng là một trong những “con tin” mà giới công an trị của chế độ ưa dùng để khống chế hoạt động của nhiều người trong giới đấu tranh dân chủ và nhân quyền. Trong vô số trường hợp, công an phường xã đã tổ chức chiến dịch “kiểm tra hộ khẩu” vào đêm khuya đối với những người sắp đi biểu tình phản đối Trung Quốc hoặc bảo vệ môi trường vào sáng hôm sau. Những nhà hoạt động công đoàn độc lập như Trương Minh Đức đã từ lâu trở thành đối tượng bị công an kiểm tra hộ khẩu gay gắt nhất.

Nhìn từ góc độ chính trị, chế độ hộ khẩu ở Việt Nam rất gần gũi với “người anh em” Trung Quốc. Trong lịch sử phương Bắc từ thời Xuân Thu Chiến Quốc, chế độ “Ngũ gia liên bảo” đã bắt vạ những nhà còn lại trong tổ năm nhà, nếu có một nhà làm phản triều đình. Chế độ hộ khẩu ở Việt Nam cũng khá tương đồng với cơ chế “Propiska” về quản lý nhân khẩu của Liên Xô trước đây. Nhìn chung, đây là một thói quen và cũng là một não trạng rất khó bỏ của các chính quyền quen độc trị.

Riêng ở Việt Nam, chế độ hộ khẩu đã tồn tại đến nửa thế kỷ qua. “Để lâu cứt trâu hóa bùn” – tục ngữ dân gian qua bao nhiêu triều đại ấy hóa ra vẫn đúng cho triều đại sậm bóng hoàng hôn sau này. Nếu gần 500 đại biểu Quốc Hội Việt Nam vẫn chưa thể trở thành nghị sĩ theo đúng nghĩa do thói quen “ngủ ngày,” điều quái lạ là chẳng có mấy người dân Việt dám công hai mở miệng phản đối một chế độ hộ khẩu đã khiến phân hóa bất công đối với gần 6% dân số nước này.

Và cũng như nhiều vấn đề nhân quyền khác, những đòi hỏi về xóa bất công quyền làm người trong chế độ hộ khẩu lại đến từ cộng đồng quốc tế.

Hiện tượng “lạ”

Vào Tháng Sáu năm nay, một hiện tượng có vẻ “lạ” là Viện Hàn Lâm Khoa Học Xã Hội Việt Nam, trên cơ sở phối hợp với WB, đã công bố một bản khảo sát về tình trạng không có hộ khẩu của nhiều người dân. Cùng lúc, một số tờ báo nhà nước cũng đề cập đến tình trạng này theo quan điểm có vẻ đồng thuận với khuyến nghị của WB về sự cần thiết phải bỏ chế độ hộ khẩu ở Việt Nam.

Vì sao lại xuất hiện hiện tượng đặc biệt trên, trong khi hộ khẩu được coi là một công cụ hành chính không chỉ quản lý xã hội mà còn quản lý chính trị của chế độ Việt Nam?

Nếu có thể nhắc lại thì có thể từ năm 2013, việc bỏ chế độ hộ khẩu mới lần đầu tiên được đặt ra một cách rõ nét hơn. Khuyến nghị này đến từ WB và một số tổ chức nhân quyền quốc tế. Tuy vậy, quyền hành xử và quyết định về hộ khẩu lại thuộc Bộ Công An – một cơ quan bị coi là cực kỳ bảo thủ và rất thường bị thế giới lên án về đàn áp nhân quyền trong nước.

Nếu nhà nước Việt Nam đã thường “quên” cả những quyền rất căn bản của người dân – tự do biểu tình, tự do lập hội – được Hiến Pháp quy định từ một phần tư thế kỷ trước, thì việc Bộ Công An cố ý duy trì chế độ hộ khẩu như một loại giấy phép con để có “ba lợi ích” là hoàn toàn dễ hiểu. Chế độ bao giờ cũng tồn tại song trùng trên căn bản lợi ích kinh tế của “lực lượng chuyên chính.”

Cho đến đầu năm 2014, sau khi Việt Nam trở thành thành viên của Hội Đồng Nhân Quyền Liên Hiệp Quốc, trong cuộc kiểm điểm định kỳ phổ quát (UPR) tại Geneva, Thụy Sĩ, đã xuất hiện khuyến nghị bỏ cơ chế hộ khẩu đối với Việt Nam. Khi đó, chính thể Hà Nội không trả lời.

Tháng Mười Hai, 2015, bà Victoria Kwa Kwa, giám đốc WB tại Việt Nam, trao cho chính phủ nước này một bản khuyến nghị bảy điểm, với khuyến nghị đầu tiên là đặc biệt chưa từng có: Việt Nam cần sớm ban hành Luật Lập Hội.

Nửa năm sau đó, có hy vọng khuyến nghị của WB về việc bỏ chế độ hộ khẩu sẽ được chính quyền Việt Nam “xem xét.”

Bài học Cambodia

Trong thực tế, WB cùng với Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế (IMF) và chính phủ Nhật là ba chủ nợ lớn nhất của chính thể Việt Nam. Nhưng từ năm 2015, WB và IMF tuyên bố chấm dứt các khoản cho vay với lãi suất ưu đãi, tức đến giữa năm 2017, Việt Nam sẽ phải vay với lãi suất thị trường.

Không những khó vay, chính phủ Việt Nam đã thực sự chạm vào “thời điểm Minsky” về nhiều món nợ quốc tế đến hạn phải trả. Dù kế hoạch trả nợ nước ngoài của chính phủ Việt Nam trong năm 2016 là $12 tỷ, nhiều người hồ nghi rằng đây chỉ là một con số “cho có,” còn thực chất con số trả nợ có thể cao hơn nhiều, thậm chí tương đương với số tiền $20 tỷ phải trả nợ cho năm 2015.

Bối cảnh cực kỳ khó khăn của ngân sách Việt Nam đang khiến chế độ này “bơi” và có nguy “chìm” nếu không vay mượn được tín dụng quốc tế. Cũng bởi thế, đây là cơ hội để những khuyến nghị về nhân quyền của các tổ chức quốc tế có điều kiện “đưa ánh sáng nghị quyết vào thực tiễn” nhiều hơn.

Gần đây, nguồn tin của Đài Tiếng Nói Hoa Kỳ (VOA) vừa cho biết Hoa Kỳ đã theo dõi những chỉ trích của cuộc đàn áp gần đây của chính phủ Cambodia đối với giới đối lập và xã hội dân sự và hành động bằng cách liên kết gói viện trợ hàng triệu đô la của mình cho quốc gia này trong năm 2017 với việc cải thiện nhân quyền.

Gói hỗ trợ của Hoa Kỳ cho Cambodia trong năm tài chính tiếp theo sẽ lên đến khoảng $77.8 triệu, theo một dự luật đã được phê duyệt trong tháng trước. Khoản viện trợ này sẽ dành cho các dự án nhằm cải thiện chăm sóc sức khỏe, dỡ bỏ bom mìn và tòa án xét xử Khmer Đỏ, và một số lĩnh vực khác.

Nhưng dự luật của Hoa Kỳ đã quy định rằng viện trợ cho Cambodia sẽ được giải ngân chỉ khi nào Phnom Penh ngừng “bạo lực và quấy rối đối với xã hội dân sự tại Cambodia, trong đó có đối lập chính trị.”

Vào Tháng Sáu năm nay, sáu tổ chức xã hội dân sự độc lập, với sự khởi xướng của Hội Nhà Báo Độc Lập Việt Nam, đã ra một tuyên bố chung khẩn thiết khuyến nghị các tổ chức tín dụng quốc tế và các chính phủ nước ngoài rằng đã đến lúc cần suy nghĩ một cách nghiêm túc về việc đưa nhân quyền như một trong những điều kiện tiên quyết vào các chương trình cung cấp tín dụng, đặc biệt là vốn ODA và IDA, kể cả vay vốn ODA với lãi suất thị trường (không ưu đãi) cho Việt Nam.

Động thái Hoa Kỳ đặt điều kiện nhân quyền về cung cấp viện trợ cho Cambodia có thể là một tín hiệu sẽ gắn chặt viện trợ với cải thiện nhân quyền ở Việt Nam, trong đó đặc biệt là cải cách thể chế về luật pháp. Những quyền tự do lập hội, tự do thành lập công đoàn độc lập cho công nhân, và cả việc xóa bỏ chế độ hộ khẩu mà trong thực tế chính thể Việt Nam dường như đã “chán” chế độ này, đều có thể được ràng buộc mật thiết với viện trợ cùng các nguồn tài chính khác từ phương Tây.

Ôm tiền ra ngoại quốc, cuộc tháo chạy mới ở Việt Nam

Văn Lang -Người Việt
7/31/2016


Tập đoàn Kinh Đô đã bán phần lớn cổ phiếu cho nước ngoài. (Hình: Văn Lang/Người Việt)


SÀI GÒN (NV) – Cái thời mà người ta nói “Cái cột đèn có chân mà đi được nó cũng đi,” tuy đã xa, nhưng bây giờ Việt Nam đang bắt đầu một cuộc tháo chạy khác.


Đầu tiên phải kể tới sự triệt thoái vốn của các công ty “đại gia” tư nhân, cũng như nhà nước. Các doanh nghiệp tư nhân của người Hoa vùng Chợ Lớn. Dưới chính thể cộng sản, họ bị “chà” đi, “xát”lại không biết bao nhiêu lần. Cho tới khi, tập đoàn bánh kẹo Kinh Đô, vốn xuất thân từ một lò bánh của gia đình, vươn lên thống lĩnh hoàn toàn thị trường Việt Nam. Nó trở thành niềm tự hào của người Hoa, trong giai đoạn làm ăn sau thời “mở cửa.”

Nhưng trong năm 2015, tập đoàn Kinh Đô đã bán tới 80% cổ phần cho tập đoàn Mondele’z International có trụ sở chính nằm tại Hoa Kỳ. Và cũng theo lời của một doanh nhân người Hoa, trong tương lai, cuộc triệt thoái vốn có thể lên tới… 97%.

Vị doanh nhân người Hoa này, lắc đầu ngao ngán, cho biết: “Khi Kinh Đô đã bán cho nước ngoài, thì khó có doanh nghiệp Việt Nam nào còn có thể trụ lại được.”

Hàng loạt công ty tư nhân Việt Nam “phất” lên sau mở cửa. Nay hoặc đã phá sản, hoặc đang đứng trên bờ vực của sự phá sản,với số nợ chồng chất trong ngân hàng. Một số ít còn lại,lặng lẽ âm thầm bán công ty (hoặc đa số cổ phần) cho các công ty nước ngoài.

Người Thái Lan, tuy không ồn ào, nhưng đã mua hầu hết các siêu thị ở Sài Gòn. Và cũng đã lên tiếng sẵn sàng mua lại tập đoàn bia Sài Gòn, niềm tự hào còn sót lại của người Việt.

Trong bối cảnh đó, nhà nước Việt Nam ra quyết định triệt thoái vốn khỏi các tập đoàn mà lâu nay nhà nước là “ông chủ,” tức nắm từ 51% cổ phiếu trở lên.

Trong số danh sách triệt thoái vốn của nhà nước, có cả những tập đoàn lâu nay vốn là “con gà đẻ trứng vàng” cho ngân sách.

Hai cái tên “cộm cán” trong đợt rút vốn này phải kể tới tập đoàn sữa Vinamilk và tập đoàn Viễn Thông FPT (FPT Telecom).

Câu hỏi đặt ra là, tại sao lúc này nhà nước lại rút vốn? Mà lại khuyến khích bán cổ phiếu cho nhà đầu tư nước ngoài để thu ngoại tệ. Như Vinamilk được khuyến cáo là sẵn sàng để nước ngoài sở hữu 100% cổ phiếu.

Phải chăng nhà nước cộng sản đang cần tiền để trả nợ công (vay của nước ngoài) đã tới thời kỳ phải đáo hạn? Hay là do sức ép đã cam kết khi gia nhập WTO và hiệp định TPP sắp tới?

Nhưng câu trả lời nghiêng về phía cả doanh nghiệp nhà nước lẫn tư nhân ở Việt Nam, đều thấy họ không có khả năng cạnh tranh khi thị trường mở ra thực sự. Nên “khôn hồn” là bán trước, trong khi còn được giá hơn là để phá sản, mất trắng. Tư nhân vẫn tiếp tục điều hành công ty cho ông chủ nước ngoài. Nhà nước thì chỉ việc thâu thuế công ty mới, không quan tâm sợ nó phá sản như khi nhà nước vẫn quản lý.

Nhưng cuộc triệt thoái vốn của phe nhà nước gặp cản trở, vì Bộ Tài Chánh, cũng như Tổng Công Ty Đầu Tư và Kinh Doanh Vốn Nhà Nước (SCIC – State Capital and Investment Corporation) nơi được giao việc quản lý các tập đoàn trên, nay lại được giao việc thoái vốn. Nhất định không chịu nhả miếng “mồi ngon” ra.

Một lo ngại khác, là lợi ích phe nhóm, sẽ định giá cổ phiếu thấp hơn thị trường nhiều lần. Sau đó mua bán, giao dịch “nội bộ” lòng vòng với nhau, bán tài sản quốc gia, thực chất là chia tài sản – mồ hôi, nước mắt, xương máu của nhân dân, cho những nhóm tư bản thân hữu, bọn tư bản đỏ.

Một cuộc tháo chạy khác,là các công ty khởi nghiệp của giới trẻ có học thức ở Việt Nam trong lãnh vực IT và kinh doanh Internet đều chạy qua Singapore. Vì ở đó họ được hưởng chính sách ưu đãi. Còn về thủ tục thì họ chỉ mất có một ngày, trong khi ở Việt Nam phải mất từ 6 tháng tới 1 năm .Chưa kể các khoản “bôi trơn.”

Khi các doanh nhân tháo chạy

Diễn biến mới nhất, một cựu CEO của tập đoàn FPT, đã đem gia đình vợ con đi định cư ở Hoa Kỳ theo diện EB-5.

Theo như bà Kim Hạnh, cựu tổng biên tập báo Tuổi Trẻ cho biết là hiện có một làn sóng người ra đi theo diện EB-5.

Bà Kim Hạnh đồng thời là người trong nhóm sáng lập tờ Sài Gòn Tiếp Thị, từng giữ chức Giám đốc Trung tâm xúc tiến thương mại thành phố và hiện nay, điều hành tổ chức tư nhân mang tên “Trung Tâm Nghiên Cứu Kinh Doanh và Hỗ Trợ Doanh Nghiệp” quy tụ nhiều CEO đã thành danh ở Sài Gòn và miền Nam nói chung và cũng là người thường xuyên tiếp xúc với giới doanh nhân.

EB-5 là chương trình đầu tư để nhận thẻ xanh ở Hoa Kỳ.



Trụ sở của tập đoàn sữa Vinamilk tại Phú Mỹ Hưng, quận 7, Sài Gòn. (Hình: Văn Lang/Người Việt)

Có hai mức đầu tư để có thẻ xanh. Mức 500 ngàn Mỹ kim là đầu tư được chỉ định và mức 1 triệu Mỹ kim (không chỉ định). Tối thiểu phải tạo ra việc làm cho 10 người bản địa, được cấp thẻ xanh trong 2 năm, và sau hai năm “tái thẩm” công việc đầu tư hiệu quả tạo công việc lâu dài cho người bản địa sẽ được cấp thẻ xanh… lâu dài.

Tiền đầu tư theo diện EB-5 chỉ cần chứng minh là hợp pháp. Nhưng không phân biệt là tiền đầu tư của cá nhân hay nhà nước. Vì vậy, khá nhiều quan chức Việt Nam và Trung cộng tận dụng tiền đầu tư của công ty nhà nước để tháo chạy sang Hoa Kỳ.

Một doanh nhân trẻ trong làn sóng ra đi diện EB-5,viết trên Facebook cho biết là một du học sinh, trở về nước kinh doanh và thành đạt. Dù thừa nhận là được hưởng “ơn mưa móc” từ chế độ. Nhưng anh ta vẫn quyết dắt gia đình, vợ con ra đi, chỉ vì không muốn con cái của mình suốt đời phải sống trong sự dối trá!

Trong một diễn tiến khác,mới đây quốc hội cộng sản Việt Nam đã bãi miễn tư cách của một nữ đại biểu đương nhiệm. Vì bà này đã dùng tiền đầu tư vào đảo quốc Malta để kiếm quốc tịch Malta. Một cách để lo… tương lai cho mình và con cái sau này.

Theo một thống kê chưa đầy đủ, thì trong năm 2014 chỉ có 6,418 trường hợp đi định cư ở nước ngoài theo diện đầu tư. Thì trong năm 2015,con số đi định cư bằng tiền đầu tư đã tăng vọt lên tới 17,662 trường hợp.

Cũng theo một thống kê, thì trong vòng 5 năm (2008-2013), số tiền từ Việt Nam “đội nón” ra đi là 33 tỷ Mỹ kim. Trong đó có tiền đầu tư để được định cư ở nước ngoài và tiền cho du học sinh một đi không trở lại.

Một doanh nhân trẻ trong làn sóng ra đi, cho rằng nhà nước Việt Nam đang “chảy máu” không chỉ rất nhiều tiền. Mà quan trọng hơn cả là nguồn nhân tài đầy nhiệt huyết kinh doanh cũng đang lần lượt ra đi.

Điều đó giống như sân khấu về khuya, mà còn chỉ toàn đào kép già nua bệnh hoạn. Khán giả ngáp dài, trong khi nhà đèn lại “rung chuông” cảnh báo sắp tới giờ… cúp điện.